Atık Akümülatör
Depozito Uygulaması Sistemi

Akümülatör Depozito Sistemi Uygulamaları

Dayanak Mevzuat

• Çevre Kanunu “Ek Madde 11”
• Depozito Sistemi Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar (29 Haziran 2020 – T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı)
• 01.01.2023 yürürlük – Depozito Sistemi Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar Değişikliği
• Depozito bedellerine KDV eklenmesi – Gelir İdaresi Başkanlığı özelgesi

Tüm mevzuat belgelerini indirmek için tıklayın ↗

Tanımlar

Piyasaya Süren: Akümülatör üreten (imal eden, ürüne adını, ticaret markası veya ayırt edici işaretini koymak suretiyle kendini üretici olarak tanıtan) gerçek ve tüzel kişiyi, üreticinin Türkiye dışında olması hâlinde ithalatçıyı; ayrıca ürünün tedarik zincirinde yer alan, faaliyetleri ürünün güvenliğine ilişkin özelliklerini etkileyen gerçek ve tüzel kişiyi,

Satış Noktası: Akümülatör ürünlerinin dağıtımını ve satışını yapan işletmeler, bayiler ve araç bakım ve araç onarım yerlerini,

Bayi: Piyasaya sürenlere ait akümülatörleri piyasaya sürenler adına, satış noktaları da dâhil tüketicilere/kullanıcılara dağıtım ve/veya tedarik edilmesini sağlayan gerçek/tüzel kişileri,

Bilgi Sistemi: Bu Usul ve Esaslar kapsamındaki depozito uygulamalarına ilişkin bildirimlerin gerçekleştirileceği ve depozito uygulama planlarının sunulacağı ve Bakanlıkça depozito uygulamalarına yönelik hazırlanacak diğer bilgi sistemlerini,

Depozito Bedeli: Ürün bedelinden ayrı olarak akümülatöre yönelik belirlenmiş iade/teslim bedelini,

Depozito Uygulama Planı: Depozito sisteminin işleyişine yönelik idari, mali, teknik hususlar ile izleme ve kontrol çalışmalarını içerecek şekilde hazırlanan uygulama planını,

Depozito Yönetim Sistemi: Bakanlıkça belirlenen ve belirli bir depozito bedeli alınarak piyasaya sürülen ürünlerin tüketimleri/kullanımları sonrasında iade alınması ve depozito bedelinin geri ödenmesine dayalı sistemi,

Teminat Bedeli: Depozito Uygulama Planı kapsamında kurulan sistemin sürekliliğini sağlama maliyetine eşdeğer karşılıktaki mali kaynağı ifade eder.

Piyasaya Sürenlerin Yükümlülükleri (Üretici ve İthalatçılar)

Akümülatörleri piyasaya sürenlerin, bu Usul ve Esasların gerekliliklerini sağlayacak şekilde depozito sistemlerini kurmaları gerekmektedir.

• Depozito uygulama planları (Kanunun ek-1 sayılı listesinde yer alan akümülatör kategorileri için ayrı ayrı olacak şekilde) hazırlanmalı; depozito sisteminin öngörülen mali boyutu ve bu doğrultuda belirlenen teminat planda gösterilmeli ve Entegre Çevre Bilgi Sistemi (EÇBS) üzerinden Bakanlığa sunularak onay alınmalıdır. Bildirimlere esas belgeler 10 yıl süre ile saklanmalıdır.
• Depozitolu olarak piyasaya sürülen akümülatörlerin geri alınmasına yönelik kabul kriterleri de dâhil tüm süreç depozito uygulama planında gösterilmeli ve bu kriterler hakkında ilgili taraflar bilgilendirilmelidir.
• Depozito sistemine tabi akümülatörlerin üzerinde veya etiketlerinde açıkça görünür, okunaklı ve kolay silinmeyen “Depozitoludur” ibaresi bulundurulmalıdır. (Etiketleme ve işaretleme kuralları)
• Depozito bedelleri her yıl başında T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenir.
• Tahsil edilen ve geri ödemesi yapılan depozito bedellerine ilişkin mali kayıtların tutulması zorunludur.
• Piyasaya sürenlere iade edilmeyen depozitolu akümülatörlere ait depozito bedellerinden kâr niteliğindeki gelirin yönetiminin çevre mevzuatı hükümleri kapsamında gerçekleştirilmesi esastır. Bu bedeller ve kullanımına ilişkin hususların kayıtları tutulur, Bakanlıkça talep edilmesi hâlinde raporlanır.
• Faturaların altında “Depozitoludur” ibaresi yer almalıdır.
• İade alınan atık akümülatörler için geri alım belgeleri hazırlanır.
• Depozitolu akümülatörlerden kendisine iade edilenler için, tahsil ettiği depozito bedeli akümülatörü iade edene ödenir.
• Tüketicilere/kullanıcılara yapılan satışlarda akümülatörün depozito bedeli satış belgelerinde gösterilmek suretiyle yansıtılır.
• Piyasaya arz edilecek araçlar ile elektrikli ve elektronik eşyaların orijinal eşya/parçası olarak kullanılan akümülatörler için (piyasaya sürenler tarafından GEKAP beyanı yapılır) depozito bedeli tahsil edilmez.
• GEKAP Yönetmeliği hükümlerine göre ithalatı gerçekleştirilen akümülatörler GEKAP'a tabi tutulmaktadır. Bir eşya ile birlikte veya doğrudan ihraç edilen akümülatörlerin toplamaya esas miktardan düşülebilmesi ve GEKAP ile depozito uygulamasının yeniden değerlendirilmesi – mahsuplaşma ve iade – için ihracat belgeleri bir yazı ekinde Bakanlığa sunulmalıdır.
• Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi üzerinden düzenli olarak 3 aylık periyotlarla GEKAP beyanı yapılmalıdır.
• Her yıl, bir önceki yıl depozito uygulamalarına ilişkin faaliyet raporu aynı yılın Haziran ayı sonuna kadar Bakanlığa sunulmalıdır.
• Bakanlıkça talep edilmesi hâlinde depozito faaliyetleri bağımsız denetim kuruluşlarına inceletilir ve rapor, talep tarihinden itibaren 3 ay içerisinde Bakanlığa sunulur.

Satış Noktaları, Bayiler ve Bakım-Onarım Yerleri

Akümülatör ürünlerinin dağıtımını ve satışını yapan işletmeler, bayiler ve araç bakım-onarım yerleri;

• Piyasaya sürenin belirlediği depozito sistemine katılım sağlamak ve depozito bedelini uygulamakla,
• Depozitolu olarak satmış olduğu akümülatörlerin kullanımı sonrasında iade alınmasına yönelik piyasaya sürenlerle koordineli çalışmakla,
• Depozito bedellerini satış belgelerinde göstermek, iade alınan atık akümülatörler için geri alım belgelerini hazırlamakla,
• İade alınan atık akümülatörlerin biriktirilmesi ve depolanmasında görüntü, gürültü, koku, sızıntı gibi çevre kirliliğine sebebiyet verebilecek unsurların oluşmasını engelleyecek önlemleri almakla yükümlüdür.

Depozitoya tabi akümülatörlerin dağıtım ve satışını yapan işletmeler ve araç bakım-onarım yerlerini işletenler, depozitolu akümülatörlerin iade alınması yükümlülüğünü üretici tarafından oluşturulacak sistem haricindeki kişi ve/veya kuruluşlara devredemez.

Atık akümülatör işlemlerinin MOTAT sistemi üzerinden gerçekleştirilmesi ve işlem esnasında açıklama kısmına ithalatçı/üretici firmanın isminin belirtilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Geçici Depolama ve Taşıma

• Atık akümülatörler için geri kazanım tesisleri ile satış noktaları ve bakım-onarım yerleri dışındaki geçici depolama alanları, akümülatör üreticileri veya üreticilerin yetkilendireceği kişi/kuruluşlar tarafından kurulabilir.
• Bu alanlar için ilgili Valilikten geçici depolama izni alınması zorunludur. Geçici depolama alanlarında atık akümülatörler 90 günden fazla tutulamaz. Bu alanlar Valiliklerin denetimi altında faaliyet gösterir.
• Geçici depolama ve taşımada Bakanlık çevrimiçi sistemi (MOTAT) kullanılarak atık gönderim işlemleri gerçekleştirilir; açıklama kısmına ithalatçı/üretici firmanın ismi yazılır.
• Atık akümülatörlerin taşınması, bölge bayilerine kadar yapılacak taşımalar hariç olmak üzere, ilgili İl Müdürlüğünden taşıma lisansı almış gerçek ve tüzel kişilerce yapılır.
• Dağıtımı yapan işletmelerden, ara depolama veya geçici faaliyet belgesi ya da çevre izin ve lisansı almış işleme tesislerine lisanslı araçlarla taşınır.
• Her ay düzenli olarak toplanan atık akümülatörleri gösteren kütle denge raporu, sözleşmeli firmaya bildirilmelidir.
• İade alınan atık akümülatörlerin depolanması esnasında olumsuzluklara sebebiyet verecek unsurlara karşı tedbirler alınmalıdır.
• Atık akümülatörlerin bertarafına kadar olan süreçte “Atıkların Karayolunda Taşınması” ile ilgili mevzuat hükümlerine uyulmalıdır.

Etiketleme ve İşaretleme Kuralları

1. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu Madde 9-Ç hükümlerine göre üretici/ithalatçı firmanın; ismi, kayıtlı ticari unvanı veya markası ve kendisine ulaşılabilecek açık adresi etikette yer almalıdır.

2. APAK – Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 33 hükümlerine göre:

• Atık akümülatörlerin ayrı toplanmasını sağlayacak sembol olarak Yönetmeliğin 1 no.lu ekinde yer alan tekerlekli konteyner sembolü üretici tarafından kullanılmalı,
• Ürünlerin etiketlenmesinde “depozitoludur” ibaresi ile Bakanlık tarafından firmaya verilen kod numarası yer almalı,
• Kurşun asit akümülatörlerin üzerinde “Pb” ya da “kurşun” ve “GERİ KAZANILIR” ifadesi ya da “GERİ KAZANILACAK AKÜ” ibaresi bulunmalı; aynı ibareler dış ambalajlarda da yer almalıdır.

EK-1 İşaretleme Sembolü: Atık pil ve akümülatörlerin ayrı toplanmasını sağlayacak sembol olarak üzeri çizili tekerlekli konteyner şekli kullanılır.

Tüketicinin bilgilendirilmesi (Madde 34): Akümülatör ürünlerinin etiketlerinde EK-4/B'de yer alan uyarılar, tüketicilerin ve kullanıcıların görebileceği ve okuyabileceği şekilde bulundurulmak zorundadır:

— Atık akümülatörünüzün içindeki asitli sıvıyı toprağa, suya, kanalizasyona dökmeyiniz.
— Atık akümülatörünüzün plastik kısımlarını soba ve kazanlarda yakmayınız.
— Atık akümülatörleri çocuklardan uzak tutunuz.